Μια απόπειρα πολιτικού αιφνιδιασμού από τη δεξιά πτέρυγα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου απέτυχε την Πέμπτη, καθώς η πρόταση μομφής κατά της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δεν κατάφερε να συγκεντρώσει την απαραίτητη πλειοψηφία.
Παρά τη στήριξη 175 ευρωβουλευτών, μεταξύ αυτών και μέλη του γερμανικού AfD και του γαλλικού Rassemblement National της Μαρίν Λεπέν, η πρόταση απορρίφθηκε με 360 ψήφους κατά και 18 αποχές. Για την υπερψήφισή της απαιτούνταν πλειοψηφία δύο τρίτων, δηλαδή τουλάχιστον 360 ψήφοι υπέρ (εξαιρουμένων των αποχών).
Η πρόταση, που κατατέθηκε από 77 μέλη του Κοινοβουλίου, βασίστηκε σε κατηγορίες περί αδιαφάνειας, κακοδιαχείρισης και αυταρχικής ηγεσίας της Επιτροπής, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της πανδημίας. Εφόσον είχε εγκριθεί, θα οδηγούσε σε μαζική παραίτηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Κατά τη διάρκεια της σχετικής συζήτησης το βράδυ της Δευτέρας στο Στρασβούργο, η φον ντερ Λάιεν υπερασπίστηκε το έργο της, καταγγέλλοντας τους επικριτές της για διασπορά θεωριών συνωμοσίας και για πολιτικές θέσεις που –όπως τόνισε– συχνά υποστηρίζονται από αυταρχικά καθεστώτα όπως εκείνο της Ρωσίας.
Πίεση και από το Κέντρο
Παρότι η πρόταση μομφής δεν είχε ρεαλιστικές πιθανότητες να περάσει, αποτέλεσε μια πολιτική δοκιμασία για την Γερμανίδα επικεφαλής της Επιτροπής και το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), στο οποίο ανήκει. Η φον ντερ Λάιεν δέχεται αυξανόμενες επικρίσεις όχι μόνο από την άκρα δεξιά, αλλά και από τις προοδευτικές πολιτικές ομάδες του Κοινοβουλίου.
Οι Σοσιαλδημοκράτες και οι Φιλελεύθεροι, οι οποίοι αποτελούν βασικούς πυλώνες της άτυπης πλειοψηφίας που στηρίζει το έργο της Επιτροπής, κατήγγειλαν τη στάση του ΕΛΚ, κατηγορώντας το ότι επιδιώκει συνεργασίες με την ακροδεξιά για την προώθηση ορισμένων πολιτικών.
Η επικεφαλής της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D), Ιράτσε Γκαρσία, απηύθυνε δριμεία ερώτηση προς το ΕΛΚ: «Με ποιον θέλετε να κυβερνήσετε; Με εκείνους που θέλουν να καταστρέψουν την Ευρώπη ή με εκείνους που τη χτίζουν καθημερινά;» Αντίστοιχα, η Βαλερί Αγιέρ από την ομάδα Renew Europe σημείωσε ότι το ΕΛΚ βρίσκεται σε αδιέξοδο εξαιτίας των φλερτ με την άκρα δεξιά.
Απουσία με νόημα
Αξιοσημείωτο είναι ότι η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν απουσίαζε από την κρίσιμη συνεδρίαση της Πέμπτης, καθώς συμμετείχε στη Διάσκεψη για την Ανασυγκρότηση της Ουκρανίας στη Ρώμη. Πριν την ψηφοφορία, είχε φροντίσει να αποσπάσει πολιτικές δεσμεύσεις προς το Κοινοβούλιο, υποσχόμενη μεταξύ άλλων ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου στον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ.
Σπάνιες και δύσκολες οι προτάσεις μομφής
Η πρόταση αυτή αποτελεί μια από τις ελάχιστες απόπειρες πρόκλησης μομφής κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ιστορία του θεσμού. Ανάλογη προσπάθεια είχε σημειωθεί το 2014 κατά της Επιτροπής Γιούνκερ, όταν μόνο 101 βουλευτές την είχαν υποστηρίξει. Η μοναδική περίπτωση στην οποία ολόκληρη η Επιτροπή αναγκάστηκε σε παραίτηση σημειώθηκε το 1999, με τον Ζακ Σαντέρ, μετά από έκθεση που αποκάλυπτε σκάνδαλα διαφθοράς και νεποτισμού.
Παρά την απόρριψη της πρότασης, η ένταση γύρω από τη φον ντερ Λάιεν αποκαλύπτει τις πολιτικές τριβές ενόψει της νέας θητείας της και των προσπαθειών συγκρότησης μιας ευρύτερης πλειοψηφίας στο Ευρωκοινοβούλιο. Η συζήτηση για το πολιτικό της μέλλον –και την πορεία της ΕΕ γενικότερα– μόλις ξεκίνησε.
