Στην τελική ευθεία μπαίνει ένα από τα πιο φιλόδοξα εξοπλιστικά προγράμματα που έχει αναλάβει η χώρα τις τελευταίες δεκαετίες. Το ΚΥΣΕΑ αναμένεται να ανάψει το πράσινο φως την Πέμπτη 23 Ιουλίου για το επόμενο κρίσιμο βήμα υλοποίησης της «Ασπίδας του Αχιλλέα», ενός πολυεπίπεδου αμυντικού θόλου που θα αλλάξει ριζικά την αεράμυνα της Ελλάδας.
Στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκεται ένα πακέτο ισραηλινών συστημάτων αντιαεροπορικής, αντιβαλλιστικής και αντι-drone προστασίας, συνολικής αξίας περίπου 3 δισ. ευρώ. Νεότερες εκτιμήσεις ανεβάζουν το τελικό κόστος κοντά στα 3,5 δισ. ευρώ, συνυπολογίζοντας το δίκτυο διοίκησης, τους αισθητήρες και τις απαραίτητες υποδομές.
Οι τρεις ζώνες προστασίας
Η φιλοσοφία του προγράμματος στηρίζεται σε τρία διακριτά επίπεδα άμυνας, καθένα από τα οποία αναλαμβάνει διαφορετικό είδος απειλής.
Στο χαμηλότερο και μεσαίο επίπεδο τοποθετείται το σύστημα SPYDER της Rafael. Προορίζεται να αντικαταστήσει σταδιακά τα γηρασμένα ρωσικής προέλευσης OSA-AK και TOR-M1, αναλαμβάνοντας την αντιμετώπιση αεροσκαφών, ελικοπτέρων, drones, περιφερόμενων πυρομαχικών και πυραύλων cruise.
Στη μεσαία και μεγαλύτερη ακτίνα δράσης, το BARAK MX της Israel Aerospace Industries έρχεται να συμπληρώσει και εν καιρώ να αντικαταστήσει τις παλαιότερες πυροβολαρχίες HAWK. Πρόκειται για μια αρθρωτή οικογένεια αναχαιτιστών που καλύπτει αποστάσεις από 15 έως 150 χιλιόμετρα, ικανή να αντιμετωπίζει ταυτόχρονα μαχητικά αεροσκάφη, μη επανδρωμένα συστήματα και τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους.
Στην κορυφή της πυραμίδας βρίσκεται μια προσαρμοσμένη έκδοση του David’s Sling, σχεδιασμένη για τις πιο απαιτητικές απειλές – κυρίως βαλλιστικούς πυραύλους και όπλα μεγάλου βεληνεκούς. Το σύστημα αυτό καλείται να καλύψει το κενό που θα αφήσει η σταδιακή απόσυρση των S-300.
Όχι η πρώτη έγκριση, αλλά η πιο καθοριστική
Η συνεδρίαση της Πέμπτης δεν είναι η πρώτη φορά που το πρόγραμμα περνά από πολιτική έγκριση. Ήδη από τις 23 Μαρτίου 2026, το ΚΥΣΕΑ είχε λάβει αποφάσεις για τον αντιαεροπορικό και αντιβαλλιστικό θόλο, καθώς και για το σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας είχε δηλώσει τότε ότι η Ελλάδα «περνά σε μια νέα εποχή».
Είχε προηγηθεί το πράσινο φως από την αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή για τη χρηματοδότηση του έργου. Αυτό που μένει τώρα είναι η οριστικοποίηση του πακέτου των ισραηλινών συστημάτων και η ενεργοποίηση της συμβατικής διαδικασίας. Λίγες ημέρες μετά τη συνεδρίαση, αντιπροσωπεία της SIBAT –της Διεύθυνσης Διεθνούς Αμυντικής Συνεργασίας του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας– αναμένεται στην Αθήνα για να προχωρήσουν οι υπογραφές.
Ο ελληνικός «εγκέφαλος» πίσω από τα όπλα
Το πιο κρίσιμο κομμάτι του προγράμματος δεν είναι οι πύραυλοι ούτε τα ραντάρ, αλλά ο ενιαίος μηχανισμός που θα τα συντονίζει. Τα διαφορετικά συστήματα θα συνδεθούν μέσω ενός δικτύου διοίκησης και ελέγχου, το οποίο θα συγκεντρώνει δεδομένα από όλους τους αισθητήρες, θα αναγνωρίζει την απειλή και θα επιλέγει το καταλληλότερο μέσο αναχαίτισης.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, το λογισμικό θα ενσωματώνει εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης και –κρίσιμη λεπτομέρεια– θα παραμείνει υπό πλήρη ελληνική ιδιοκτησία και αποκλειστικό έλεγχο, χωρίς δυνατότητα ισραηλινής παρέμβασης. Η κατοχύρωση αυτού του όρου ήταν ένα από τα δυσκολότερα σημεία των διαπραγματεύσεων.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια ενιαία επιχειρησιακή εικόνα και όχι τρεις ανεξάρτητες «νησίδες» αεράμυνας. Στη γενικότερη αρχιτεκτονική θα ενταχθούν οι υφιστάμενες πυροβολαρχίες Patriot, καθώς και οι δυνατότητες που προσφέρουν τα F-16 Viper, τα μελλοντικά F-35 και οι φρεγάτες FDI Belharra. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι η πλήρης επιχειρησιακή διασύνδεση όλων αυτών των πλατφορμών παραμένει ο τελικός στόχος και όχι κάτι που έχει ήδη «κλειδώσει» τεχνικά στη συμφωνία.
Ελληνική βιομηχανία και στρατηγικές συμμαχίες
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει δοθεί στη συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, η οποία αναμένεται να φτάσει περίπου στο 25% της αξίας του έργου. Η Αθήνα επιδιώκει οι ελληνικές εταιρείες να μην περιοριστούν σε ρόλο απλής υποστήριξης, αλλά να εμπλακούν στην παραγωγή υποσυστημάτων, στην ανάπτυξη λογισμικού και στη μακροχρόνια συντήρηση του θόλου. Η λογική αυτή εντάσσεται στη γενικότερη στροφή του υπουργείου Εθνικής Άμυνας από την απλή αγορά ξένων οπλικών συστημάτων σε ένα μοντέλο συμπαραγωγής και μεταφοράς τεχνογνωσίας.
Η συμφωνία, τέλος, εμβαθύνει ακόμη περισσότερο τη στρατηγική σχέση Ελλάδας και Ισραήλ. Οι δύο χώρες πραγματοποιούν ήδη κοινές ασκήσεις, ενώ στην Καλαμάτα λειτουργεί το Διεθνές Κέντρο Εκπαίδευσης Πτήσεων με ισραηλινή συμμετοχή. Οι συζητήσεις για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» είχαν ξεκινήσει από το 2024, καθυστέρησαν λόγω του πολέμου στη Γάζα και επανεκκινήθηκαν το 2025, με την Αθήνα να πιέζει για την άμεση αντικατάσταση των παλιών ρωσικών συστημάτων. Μαζί με τα Rafale, τα F-16 Viper, τα F-35 και τις φρεγάτες Belharra, η νέα αεράμυνα φιλοδοξεί να γίνει η ραχοκοκαλιά της ελληνικής άμυνας απέναντι στις απειλές του 21ου αιώνα.
