Η νέα κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν έχει ανοίξει έναν ευρύ διάλογο όχι μόνο στον χώρο του κινηματογράφου αλλά και μεταξύ αρχαιολόγων και ιστορικών.
Σε εκτενές δημοσίευμά της, η ελβετική γερμανόφωνη εφημερίδα Neue Zürcher Zeitung (NZZ) εξετάζει την ταινία υπό το πρίσμα της αρχαιολογικής έρευνας, καταγράφοντας σειρά ιστορικών αποκλίσεων από τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα.
Σύμφωνα με την εφημερίδα, ο θεατής μπορεί να εντοπίσει αναχρονισμούς και δημιουργικές ελευθερίες σε στοιχεία όπως ο οπλισμός, οι πανοπλίες, τα πλοία, η αρχιτεκτονική, αλλά και η γενικότερη απεικόνιση του μυκηναϊκού κόσμου. Οι επιλογές αυτές, επισημαίνεται, δεν ταυτίζονται πάντοτε με τα πορίσματα της σύγχρονης αρχαιολογικής έρευνας.
Παρά την κριτική αυτή, η NZZ δεν απορρίπτει την ταινία. Αντίθετα, τονίζει ότι μια κινηματογραφική υπερπαραγωγή δεν μπορεί να αξιολογείται αποκλειστικά ως ιστορική αναπαράσταση. Όπως υποστηρίζει, ο Νόλαν δεν επιδιώκει να δημιουργήσει ένα αρχαιολογικό ντοκιμαντέρ, αλλά μια σύγχρονη κινηματογραφική ανάγνωση του ομηρικού έπους, όπου η αφήγηση και η δραματουργία υπερισχύουν της απόλυτης ιστορικής ακρίβειας.
Η προσέγγιση αυτή συμβαδίζει και με τις απόψεις αρκετών ειδικών, οι οποίοι, παρότι αναγνωρίζουν ιστορικές ανακρίβειες, θεωρούν ότι η ταινία αποδίδει πειστικά το γενικό ιστορικό και πολιτισμικό πλαίσιο της ύστερης εποχής του Χαλκού και της ομηρικής παράδοσης.
Έτσι, το κεντρικό μήνυμα του δημοσιεύματος της NZZ δεν είναι ότι η ταινία είναι «λανθασμένη», αλλά ότι ο θεατής μπορεί να απολαύσει το κινηματογραφικό αποτέλεσμα γνωρίζοντας παράλληλα πού η καλλιτεχνική δημιουργία αποκλίνει από όσα γνωρίζει σήμερα η αρχαιολογία.
