Σοβαρά προβλήματα στο δίκτυο καταφυγίων της ουκρανικής πρωτεύουσας αποκαλύπτει έρευνα του Kyiv Independent, την ώρα που το Κίεβο βρίσκεται αντιμέτωπο με ολοένα συχνότερες ρωσικές πυραυλικές και μη επανδρωμένες επιθέσεις.
Περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής πλήρους εισβολής στην Ουκρανία, η πρωτεύουσα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές ελλείψεις σε υποδομές πολιτικής προστασίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Kyiv Independent, το επίσημο δίκτυο καταφυγίων του Κιέβου αριθμεί σήμερα 4.385 εγκαταστάσεις, με συνολική θεωρητική χωρητικότητα περίπου 2,18 εκατομμυρίων ανθρώπων.
Ο αριθμός αυτός, ωστόσο, αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 60% του εκτιμώμενου πληθυσμού της πόλης, γεγονός που δημιουργεί ένα σημαντικό κενό σε περίπτωση μεγάλης κλίμακας επίθεσης.
Μόνο 77 εγκαταστάσεις παρέχουν υψηλότερη προστασία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ποιότητα των καταφυγίων. Σχεδόν εννέα στα δέκα καταφύγια χαρακτηρίζονται ως «βασικά καταφύγια», δηλαδή κυρίως υπόγεια ή ημιυπόγεια σημεία που έχουν προσαρμοστεί ώστε να χρησιμοποιούνται σε περίπτωση επίθεσης, χωρίς όμως να αποτελούν ειδικά κατασκευασμένες προστατευτικές εγκαταστάσεις.
Έρευνα του Slidstvo.Info είχε εντοπίσει μόλις 77 εγκαταστάσεις σε ολόκληρο το Κίεβο με υψηλότερο επίπεδο προστασίας, οι οποίες μπορούσαν να φιλοξενήσουν λίγο περισσότερους από 54.000 ανθρώπους, δηλαδή λιγότερο από το 2% του πληθυσμού της πρωτεύουσας. Την ίδια στιγμή, ένα σημαντικό μέρος των εγκαταστάσεων βρίσκεται σε ιδιωτικά κτίρια και δεν είναι πάντοτε διαθέσιμο σε όλους τους κατοίκους.
«Οι πύραυλοι φτάνουν σε δύο λεπτά»
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο αριθμός των καταφυγίων αλλά και η απόσταση που πρέπει να διανύσουν οι πολίτες για να φτάσουν σε αυτά.
Κάτοικοι του Κιέβου περιγράφουν στο ρεπορτάζ ότι χρειάζονται ακόμη και 10 έως 15 λεπτά για να φτάσουν στο πλησιέστερο καταφύγιο, ενώ οι βαλλιστικοί πύραυλοι μπορούν να πλήξουν την πόλη σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μητέρας και της 18χρονης κόρης της, οι οποίες σκοτώθηκαν την 1η Αυγούστου στην περιοχή Darnytskyi, ενώ προσπαθούσαν να προστατευθούν από ρωσική επίθεση.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει το κρίσιμο πρόβλημα: ένα καταφύγιο που βρίσκεται πολύ μακριά από την κατοικία ή τον χώρο εργασίας ενός ανθρώπου μπορεί πρακτικά να μην προσφέρει καμία προστασία όταν η προειδοποίηση για βαλλιστική επίθεση αφήνει ελάχιστο χρόνο αντίδρασης.
Το μετρό παραμένει η βασική λύση
Για πολλούς κατοίκους, το μετρό του Κιέβου αποτελεί την πλέον αξιόπιστη επιλογή προστασίας. Κατά τη διάρκεια μεγάλης ρωσικής επίθεσης στις 30 Ιουλίου, περισσότεροι από 56.000 άνθρωποι πέρασαν τη νύχτα στους σταθμούς του μετρό, σύμφωνα με στοιχεία της Kyiv Metro.
Ωστόσο, ούτε το δίκτυο του μετρό μπορεί να καλύψει το σύνολο των αναγκών. Από τους 52 σταθμούς του Κιέβου, οι 46 μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως καταφύγια, ενώ σε ιδιαίτερα έντονες επιθέσεις καταγράφονται προβλήματα χωρητικότητας.
Οι πολίτες μετατρέπουν τις αποβάθρες σε προσωρινούς χώρους διαμονής, κατεβάζοντας μαζί τους παιδιά, κατοικίδια, στρώματα και είδη πρώτης ανάγκης.
Προβλήματα με νερά, εξαερισμό και πρόσβαση
Η έρευνα καταγράφει σοβαρές ελλείψεις και στις ίδιες τις εγκαταστάσεις. Σε ορισμένα υπόγεια υπάρχουν προβλήματα υγρασίας, αποχέτευσης και εξαερισμού, ενώ έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου αποθηκευμένα αντικείμενα εμποδίζουν την πρόσβαση σε σωληνώσεις και συστήματα αερισμού.
Σε πολυκατοικία στην περιοχή Darnytskyi, κάτοικοι ανέφεραν ότι λύματα εισέρχονται στο υπόγειο που χρησιμοποιείται ως καταφύγιο, αναγκάζοντάς τους να αγοράσουν ακόμη και αντλία με δικά τους χρήματα.
Παράλληλα, έλεγχοι του γραφείου του Ουκρανού Συνηγόρου του Πολίτη εντόπισαν καταφύγια που ήταν κλειδωμένα ή ακατάλληλα για χρήση. Μεταξύ των προβλημάτων που καταγράφηκαν ήταν ο ανεπαρκής φωτισμός και εξαερισμός, κακές συνθήκες υγιεινής, έλλειψη πόσιμου νερού και ειδών πρώτων βοηθειών, καθώς και προβλήματα πρόσβασης για άτομα με αναπηρία ή περιορισμένη κινητικότητα.
Ποιος έχει την ευθύνη;
Ένα από τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύει η έρευνα αφορά την κατανομή των αρμοδιοτήτων. Η δημοτική αρχή του Κιέβου χρηματοδοτεί τις υποδομές πολιτικής προστασίας, όμως οι δέκα περιφερειακές διοικήσεις είναι υπεύθυνες για την υλοποίηση έργων κατασκευής και επισκευής. Οι επικεφαλής τους δεν υπάγονται απευθείας στον δήμαρχο, καθώς διορίζονται και απολύονται από τον πρόεδρο της Ουκρανίας, μετά από πρόταση του υπουργικού συμβουλίου.
Ο βουλευτής Roman Hryshchuk υποστηρίζει, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ότι η ευθύνη αφορά πρωτίστως τον δήμαρχο του Κιέβου, το δημοτικό συμβούλιο που κατανέμει τον προϋπολογισμό και τους επικεφαλής των περιφερειών.
Σχεδόν 3.000 επισκευές, μόλις τέσσερις νέες εγκαταστάσεις
Σύμφωνα με τη δημοτική διοίκηση, από την έναρξη της μεγάλης ρωσικής εισβολής έχουν επισκευαστεί σχεδόν 3.000 εγκαταστάσεις πολιτικής προστασίας. Ωστόσο, μέσα στο ίδιο διάστημα κατασκευάστηκαν μόλις τέσσερις νέες εγκαταστάσεις. Η δημοτική διοίκηση αναφέρει επίσης ότι 397 εγκαταστάσεις χρειάζονται σήμερα εργασίες προκειμένου να πληρούν τις απαιτήσεις ετοιμότητας.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η ρωσική εκστρατεία αεροπορικών επιθέσεων συνεχίζεται. Την ίδια ημέρα που δημοσιεύθηκε η έρευνα, το Kyiv Independent ανέφερε νέες ρωσικές επιθέσεις στην πρωτεύουσα, μεταξύ άλλων σε σχολείο και κρίσιμες υποδομές, ενώ ρωσικό drone έπληξε και την περιοχή του Ινστιτούτου Πυρηνικής Έρευνας του Κιέβου.
Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι, για μια πόλη που βρίσκεται καθημερινά αντιμέτωπη με αεροπορικές απειλές, η ύπαρξη καταφυγίων δεν αρκεί από μόνη της. Απαιτείται αυτά να είναι επαρκή σε αριθμό, προσβάσιμα, λειτουργικά και πραγματικά διαθέσιμα στον πληθυσμό τη στιγμή που θα χρειαστούν.
Η περίπτωση του Κιέβου αναδεικνύει έτσι ένα ευρύτερο ζήτημα πολιτικής προστασίας σε συνθήκες παρατεταμένου πολέμου: η αντιαεροπορική άμυνα μπορεί να περιορίζει τις απειλές, όμως για τον άμαχο πληθυσμό το τελευταίο επίπεδο προστασίας παραμένει το καταφύγιο που βρίσκεται λίγα λεπτά μακριά από το σπίτι, την εργασία ή το σχολείο.
