Μια ανακάλυψη που θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο παράγονται τα αντικαρκινικά φάρμακα έρχεται από το Πανεπιστήμιο UBC Okanagan στον Καναδά.
Ερευνητές κατάφεραν να «αποκωδικοποιήσουν» το μυστικό πίσω από τη μιτραφυλλίνη, μια σπάνια φυσική ουσία με ισχυρές αντικαρκινικές ιδιότητες, η οποία εντοπίζεται σε τροπικά φυτά όπως η Mitragyna (κράτο) και η Uncaria (νύχι γάτας) — μέλη της οικογένειας του καφέ.
Η μιτραφυλλίνη ανήκει στην κατηγορία των αλκαλοειδών σπυροοξιντόλης, μορίων με πολύπλοκη τρισδιάστατη δομή και αποδεδειγμένη βιολογική δράση κατά των φλεγμονών και του καρκίνου.
Μέχρι πρόσφατα, οι επιστήμονες δεν γνώριζαν πώς τα φυτά παράγουν αυτές τις περίπλοκες ενώσεις.
Το 2023, η ομάδα της Δρ. Thu-Thuy Dang, επικεφαλής Έρευνας Φυσικών Προϊόντων Βιοτεχνολογίας στο UBC Okanagan, έκανε την αρχή ανακαλύπτοντας το πρώτο ένζυμο που «στρίβει» τα μόρια στη χαρακτηριστική τους σπυροειδή μορφή.
Πάνω σε αυτή τη βάση, ο μεταπτυχιακός φοιτητής Tuan-Anh Nguyen προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, εντοπίζοντας δύο κρίσιμα ένζυμα: το ένα καθορίζει την τρισδιάστατη μορφή και το άλλο ολοκληρώνει τη «στροφή» που οδηγεί στη δημιουργία της μιτραφυλλίνης.
«Είναι σαν να ανακαλύψαμε τους χαμένους κρίκους στη φυσική “γραμμή παραγωγής” των φυτών», εξηγεί η Δρ. Dang. «Πλέον γνωρίζουμε πώς η φύση συνθέτει αυτά τα πολύπλοκα μόρια, και μπορούμε να αναπαράγουμε τη διαδικασία με βιώσιμο τρόπο».
Η σημασία της ανακάλυψης είναι τεράστια: οι φυσικές ενώσεις όπως η μιτραφυλλίνη απαντώνται σε ελάχιστες ποσότητες στη φύση, κάτι που καθιστά δύσκολη και δαπανηρή την εργαστηριακή τους παραγωγή.
Τώρα, με τη χαρτογράφηση των ενζύμων που τις δημιουργούν, ανοίγει ο δρόμος για παραγωγή νέων αντικαρκινικών παραγόντων με μεθόδους πράσινης χημείας.
«Η έρευνα αυτή μας δίνει έναν οικολογικό τρόπο για να συνθέτουμε ενώσεις τεράστιας φαρμακευτικής αξίας», τονίζει ο Nguyen. «Αντικατοπτρίζει τη δύναμη της συνεργασίας στο UBC Okanagan, όπου φοιτητές και επιστήμονες δουλεύουν μαζί για λύσεις παγκόσμιας σημασίας».
Το έργο είναι αποτέλεσμα συνεργασίας του εργαστηρίου της Δρ. Dang με την ομάδα του Δρ. Satya Nadakuduti στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα.
«Τα φυτά είναι εξαιρετικοί φυσικοί χημικοί», λέει η Δρ. Dang. «Το επόμενο βήμα είναι να αξιοποιήσουμε τα μοριακά τους εργαλεία για να δημιουργήσουμε ένα ακόμη ευρύτερο φάσμα θεραπευτικών ενώσεων».
