Αρχαιολογικές έρευνες φέρνουν στο φως κατάλοιπα κτισμάτων του 5ου αιώνα π.Χ., υδραυλικές εγκαταστάσεις και στοιχεία που ενδέχεται να συνδέονται με την περίφημη τεχνητή δεξαμενή της αρχαίας ελληνικής πόλης.
Νέα δεδομένα για την ιστορία του αρχαίου Ακράγαντα, στη νότια Σικελία, προκύπτουν από τις ανασκαφές στην Κοιλάδα της Κολυμβήθρας και στο οροπέδιο Case Montana. Η αρχαιολογική έρευνα αποκάλυψε μια μέχρι πρότινος άγνωστη συνοικία, κατάλοιπα κτισμάτων που συνδέονται με την καταστροφή της πόλης το 406 π.Χ., καθώς και νέες ενδείξεις για την ύπαρξη μιας μεγάλης τεχνητής λίμνης.
Οι εργασίες πραγματοποιούνται από διεθνή ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής την καθηγήτρια Claudia Lambrugo του Πανεπιστημίου του Μιλάνου, σε συνεργασία με την αρχαιολόγο Maria Concetta Parello του Αρχαιολογικού Πάρκου της Κοιλάδας των Ναών.
Μια άγνωστη συνοικία από τον 5ο αιώνα π.Χ.
Στο οροπέδιο Case Montana, δύο ανασκαφικές τομές έφεραν στο φως ισχυρούς τοίχους και αρχιτεκτονικά κατάλοιπα μιας συνοικίας που δεν είχε καταγραφεί έως σήμερα. Τα ευρήματα χρονολογούνται στον 5ο αιώνα π.Χ. και παρουσιάζουν ενδείξεις καταστροφής κατά την πολιορκία του Ακράγαντα από τους Καρχηδονίους το 406 π.Χ.
Η κατάρρευση των κτισμάτων φαίνεται ότι συνέβαλε στη διατήρηση τμημάτων της αρχαίας οικοδομικής δραστηριότητας. Ωστόσο, δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως οι χρήσεις των κτιρίων ούτε η συνολική έκταση της συνοικίας. Για την εξαγωγή ασφαλέστερων συμπερασμάτων απαιτείται η συνέχιση της ανασκαφικής έρευνας. Ο Ακράγας ιδρύθηκε περίπου το 580 π.Χ. από αποίκους της Γέλας και εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα και πλουσιότερα κέντρα του ελληνικού κόσμου στη Σικελία. Η καταστροφή του από τους Καρχηδονίους αποτέλεσε καθοριστικό γεγονός στην ιστορία του.
Τα ίχνη μιας μεγάλης τεχνητής λίμνης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι νέες ενδείξεις που σχετίζονται με την τεχνητή λίμνη της Κολυμβήθρας. Οι αρχαίες γραπτές πηγές περιγράφουν μια εκτεταμένη υδάτινη εγκατάσταση έξω από την πόλη, όπου εκτρέφονταν ψάρια και συγκεντρώνονταν υδρόβια πτηνά. Ο ιστορικός Διόδωρος ο Σικελιώτης αναφέρεται στο έργο, συνδέοντάς το με την ευημερία και τη μεγαλοπρέπεια του Ακράγαντα πριν από την καρχηδονιακή πολιορκία. Κατά τις νεότερες ανασκαφές εντοπίστηκαν αποστραγγιστικά κανάλια και αύλακες λαξευμένες στον φυσικό βράχο. Οι κατασκευές αυτές εξετάζονται σε συνάρτηση με την υδραυλική υποδομή της περιοχής και το πιθανό φράγμα της αρχαίας δεξαμενής.
Στην προηγούμενη ανασκαφική περίοδο, το 2024, είχε αποκαλυφθεί ένας ιδιαίτερα ογκώδης τοίχος, πλάτους περίπου 6,5 μέτρων. Οι διαστάσεις του οδήγησαν τους ερευνητές στην υπόθεση ότι ενδέχεται να αποτελούσε τμήμα του φράγματος. Τα νεότερα ευρήματα ενισχύουν αυτή την εκτίμηση, χωρίς να συνιστούν ακόμη οριστική επιβεβαίωση.
Παράλληλα, συνεχίζονται οι εργασίες καθαρισμού και διερεύνησης του υπόγειου διαδρόμου Ipogeo Nuovo, ο οποίος ανακαλύφθηκε τον Δεκέμβριο του 2023. Ο χώρος φαίνεται ότι χρησιμοποιήθηκε αρχικά για τη διαχείριση και τη μεταφορά υπόγειων υδάτων, ενώ σε μεταγενέστερες περιόδους εξυπηρέτησε διαφορετικές ανάγκες. Η έρευνα του υπόγειου δικτύου, σε συνδυασμό με τη μελέτη των γεωλογικών σχηματισμών και του τοπίου, αναμένεται να συμβάλει στην ανασύνθεση της αρχαίας υδρολογίας της περιοχής και στη χρονολόγηση των σχετικών κατασκευών. Για το 2027 προβλέπονται επιπλέον εργασίες δειγματοληψίας ιζημάτων, ενώ τα δείγματα από τους υπόγειους σχηματισμούς θα εξεταστούν εργαστηριακά.
Η ανασκαφική έρευνα δεν έχει ακόμη δώσει οριστικές απαντήσεις για τη σύνδεση όλων των υδραυλικών κατασκευών ούτε για την ακριβή μορφή και τη χρονολόγηση της τεχνητής λίμνης. Παράλληλα, η έκταση και η λειτουργία της νέας συνοικίας παραμένουν αντικείμενα περαιτέρω διερεύνησης.
Οι εργασίες της φετινής περιόδου αναμένεται να ολοκληρωθούν στις 24 Οκτωβρίου, ενώ η συνέχιση των ερευνών τα επόμενα χρόνια ενδέχεται να προσφέρει νέα στοιχεία για την οργάνωση, την καθημερινότητα και τις υποδομές μιας από τις σημαντικότερες ελληνικές πόλεις της αρχαίας Σικελίας.
