Ακόμη και περιορισμένες βελτιώσεις στον τρόπο ζωής, στον ύπνο, τη διατροφή και τη σωματική άσκηση θα μπορούσαν να συμβάλουν ουσιαστικά στην παράταση της ζωής, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που εξετάζει τη συνδυαστική επίδραση βασικών παραγόντων ευεξίας.
Όπως προκύπτει από τα ευρήματα, ο ταυτόχρονος περιορισμένος εκσυγχρονισμός σε περισσότερους από έναν τομείς φαίνεται να αποδίδει μεγαλύτερα οφέλη για την υγεία σε σύγκριση με τη βελτίωση μόνο μίας συνήθειας. Βάσει του στατιστικού μοντέλου που χρησιμοποιήθηκε, η ομάδα με τον καλύτερο συνδυασμό συμπεριφορών εμφάνισε κατά μέσο όρο ένα επιπλέον έτος συνολικής διάρκειας ζωής σε σύγκριση με την ομάδα με τις φτωχότερες επιδόσεις.
Οι ερευνητές ωστόσο διευκρινίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν συνεπάγονται πως η προσθήκη λίγων λεπτών άσκησης ή ύπνου εγγυάται μακροζωία. Όπως ανέφερε στο Live Science ο στατιστικολόγος του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, Στίβεν Μπέρτζες, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, πρόκειται για υπολογιστικά μοντέλα που αποτυπώνουν τι θα μπορούσε να συμβεί εφόσον οι αλλαγές αυτές όντως βελτιώνουν την υγεία, όχι για αποδείξεις αιτιώδους σχέσης.
«Η μελέτη δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι αυτές οι συνήθειες παρατείνουν τη ζωή», τόνισε, επισημαίνοντας ότι τα δεδομένα δείχνουν συσχετίσεις και όχι βεβαιότητα αιτίας και αποτελέσματος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι βελτιώσεις σε διαφορετικούς τομείς φαίνεται να λειτουργούν πολλαπλασιαστικά. Σύμφωνα με τον επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης, Νίκολας Κέμελ, διαιτολόγο και ερευνητή στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, το συνολικό όφελος είναι «μεγαλύτερο από το άθροισμα των επιμέρους αλλαγών».
Ενδεικτικά, για να κερδίσει κάποιος ένα επιπλέον έτος ζωής μόνο μέσω του ύπνου, θα έπρεπε, σύμφωνα με το μοντέλο, να κοιμάται περίπου 25 λεπτά περισσότερα κάθε βράδυ, κάτι που για πολλούς θεωρείται δύσκολο. Αντίθετα, μικρές ταυτόχρονες βελτιώσεις στον ύπνο, στη φυσική δραστηριότητα και στη διατροφή μπορούν να έχουν σημαντικό συνολικό αποτέλεσμα.
«Οι υγιεινές συνήθειες αποδίδουν καλύτερα όταν λειτουργούν ως πακέτο», σημείωσε ο Κέμελ, εξηγώντας ότι οι καθημερινές συμπεριφορές αλληλοεπηρεάζονται: ο κακός ύπνος επηρεάζει τη διατροφή, η διατροφή την ενέργεια για άσκηση και ούτω καθεξής.
Σύμφωνα με το μοντέλο της μελέτης, άτομα με τον βέλτιστο συνδυασμό συμπεριφορών, τουλάχιστον 40 λεπτά μέτριας έως έντονης άσκησης ημερησίως, επτά έως οκτώ ώρες ύπνου και συνολικά υγιεινή διατροφή, εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να ζήσουν έως και εννέα χρόνια περισσότερα, καθώς και εννέα επιπλέον χρόνια με καλή υγεία, σε σύγκριση με το 3% των συμμετεχόντων με τις χειρότερες επιδόσεις.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν, ωστόσο, ότι πρόκειται για μελέτη κοόρτης, είδος έρευνας που βασίζεται σε αναδρομικές συγκρίσεις ομάδων και όχι σε ελεγχόμενες παρεμβάσεις. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να αποδείξει με βεβαιότητα ότι οι αλλαγές στον τρόπο ζωής προκάλεσαν την αύξηση του προσδόκιμου ζωής.
Επιπλέον, οι συνήθειες ύπνου και άσκησης καταγράφηκαν μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ενώ η διατροφή αξιολογήθηκε μία φορά στην αρχή της μελέτης. Δεν είναι βέβαιο ότι οι συμμετέχοντες διατήρησαν τις ίδιες συνήθειες μακροπρόθεσμα, γεγονός που περιορίζει την ακρίβεια των συμπερασμάτων.
Οι ερευνητές δεν αποκλείουν επίσης την επίδραση παραγόντων που δεν μετρήθηκαν, όπως το εισόδημα ή το περιβάλλον διαβίωσης. Όπως εξηγεί ο Μπέρτζες, η οικονομική άνεση μπορεί να διευκολύνει την υγιεινή διατροφή, την άσκηση και τον ποιοτικό ύπνο, άρα μέρος της διαφοράς στο προσδόκιμο ζωής ενδέχεται να σχετίζεται με κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Παρά τις επιφυλάξεις, οι ειδικοί συμφωνούν ότι το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι θετικό: μικρές, ρεαλιστικές αλλαγές στον τρόπο ζωής είναι πιθανό να αποφέρουν ουσιαστικά οφέλη.
Ο Κέμελ επισημαίνει ότι αυτή η προσέγγιση ίσως αποτελεί εναλλακτική λύση στις αυστηρές και συχνά μη βιώσιμες «πρωτοχρονιάτικες αποφάσεις». Αντί για ακραίους στόχους και απόλυτη πειθαρχία, η έρευνα δείχνει πως σταδιακές βελτιώσεις σε πολλούς τομείς μπορούν να οδηγήσουν σε πιο σταθερές και μακροπρόθεσμα υγιεινές συνήθειες, ενισχύοντας συνολικά την ευεξία και την ποιότητα ζωής.