Γράφει η Αγγελική Σαρικαβάζη
Η αγάπη μοιάζει με το φεγγάρι, λένε, γιατί αλλάζει φάσεις, φωτίζει στο σκοτάδι και εξαπατά όσους την κοιτούν μόνο από μακριά. Όμως κανείς δεν μιλά για τη στιγμή που τη χωρίζουν σε κομμάτια, όχι από ανάγκη, αλλά από συμφέρον.
Τη σπάνε προσεκτικά, σαν κληρονομιά, για να μη χαθούν τα βολέματα, για να μη διαταραχθεί η εικόνα της δήθεν κανονικότητας. Έτσι γεννιέται μια αγάπη υπολογισμένη, πρόθυμη να αντέχει τα πάντα, εκτός από την αλήθεια.
Ανέχονται τις φωνές, ανέχονται τις βρισιές, ανέχονται τη σιωπή που πονά περισσότερο από τον θόρυβο. Ανέχονται να προσβάλλονται τα παιδιά τους, να μικραίνουν τα εγγόνια τους μπροστά στα μάτια τους, γιατί κάποιος τους έπεισε πως αυτό λέγεται θυσία. Κι όμως, δεν είναι θυσία· είναι ανταλλαγή. Ανταλλαγή αξιοπρέπειας με ασφάλεια, αγάπης με συνήθεια, αίματος με φόβο.
Το φεγγάρι τότε χάνει το φως του. Δεν σκοτεινιάζει από μόνο του, το σκοτώνουν λίγο λίγο. Κάθε κομμάτι που διώχνουν είναι και μια ανάμνηση, ένα γέλιο παιδικό, μια αγκαλιά που δεν θα ξαναγίνει. Τα κομμάτια αυτά έχουν όνομα, έχουν πρόσωπο, έχουν φωνή, αλλά κανείς δεν θέλει να τα ακούσει. Είναι πιο εύκολο να λένε πως έκαναν ό,τι μπορούσαν, πως δεν υπήρχε άλλη λύση.
Και πάντα υπάρχει ένας άντρας στο κέντρο της ιστορίας. Όχι ως έρωτας, αλλά ως άξονας εξουσίας. Ένας άντρας που δεν χρειάστηκε να ζητήσει πολλά, μόνο σιωπή και ανοχή. Που δεν έσπασε την αγάπη με τα χέρια του, αλλά έδωσε τον λόγο να το κάνουν άλλοι. Έτσι η ευθύνη μοιράστηκε, διαλύθηκε, χάθηκε, όπως χάνονται οι λέξεις όταν δεν τολμάς να τις πεις δυνατά.
Οι άνθρωποι αυτοί λένε πως αγαπούν. Το λένε συχνά, σχεδόν επίμονα, για να το πιστέψουν οι ίδιοι. Μα η αγάπη που διώχνει το αίμα της δεν είναι αγάπη· είναι σκιά. Είναι μια ιστορία που λέγεται ξανά και ξανά, μέχρι να ξεχαστεί ποιοι πλήρωσαν το τίμημα. Και το τίμημα το πλήρωσαν εκείνοι που δεν είχαν επιλογή, εκείνοι που έμαθαν νωρίς πως χωρούν λιγότερο από έναν άντρα.
Κάποτε τα κομμάτια μεγαλώνουν μακριά. Μαθαίνουν να ζουν χωρίς το φεγγάρι, χωρίς φως δανεικό. Φτιάχνουν δικό τους ουρανό, έστω και με πληγές. Κι όταν κοιτούν πίσω, δεν ζητούν δικαίωση. Ζητούν μόνο να ειπωθεί η αλήθεια. Ότι η αγάπη δεν κόβεται, δεν παζαρεύεται, δεν μετριέται με αντοχές. Ή είναι ολόκληρη ή δεν είναι τίποτα.
Και τότε, ίσως αργά, κάποιοι καταλαβαίνουν. Ότι τα βολέματα δεν ζεσταίνουν, ότι η δήθεν αγάπη δεν προστατεύει, ότι το φεγγάρι που κομμάτιασαν δεν θα ξαναενωθεί. Μένει μόνο ο ουρανός, μεγάλος και αδιάφορος, να θυμίζει πως ό,τι διώχνεις στο σκοτάδι, κάποτε θα το συναντήσεις μέσα σου.
Η κοινωνία χειροκροτεί τη σιωπή τους. Τους αποκαλεί ώριμους, τους λέει πως έκαναν το σωστό, πως κράτησαν την οικογένεια ενωμένη. Μα ποια οικογένεια είναι ενωμένη όταν τα μισά της μέλη λείπουν; Ποιο σπίτι στέκεται όταν τα θεμέλια έχουν ραγίσει από την αδικία; Αυτές οι ερωτήσεις δεν βρίσκουν χώρο στα τραπέζια των γιορτών, γιατί χαλούν το κλίμα, γιατί θυμίζουν πρόσωπα που δεν προσκαλούνται πια.
Τα παιδιά που έφυγαν μαθαίνουν να μετρούν την αγάπη αλλιώς. Μετρούν με πράξεις, όχι με λόγια. Μετρούν με παρουσία, όχι με υποσχέσεις. Κάθε φορά που θυμούνται, νιώθουν το φεγγάρι να τους ακολουθεί, άλλοτε πληγωμένο, άλλοτε πεισματάρικο, πάντα όμως ζωντανό. Είναι το φεγγάρι που δεν χώρεσε στις συμφωνίες των μεγάλων, που δεν δέχτηκε να γίνει μισό για να σωθεί η βιτρίνα.
Υπάρχουν νύχτες που οι αντοχές λυγίζουν. Νύχτες που οι φωνές του παρελθόντος επιστρέφουν και ζητούν απαντήσεις. Τότε καταλαβαίνουν πως η ανοχή δεν είναι αρετή όταν καταπίνει την ψυχή. Πως η αγάπη που ζητά να σωπάσεις δεν είναι καταφύγιο, αλλά φυλακή. Κι όμως, από αυτές τις νύχτες γεννιέται μια δύναμη αθόρυβη, επίμονη, που δεν ζητά εκδίκηση.
Οι μεγάλοι, αν τολμήσουν να κοιτάξουν κατάματα την ιστορία τους, βλέπουν τα κενά. Βλέπουν τις καρέκλες που έμειναν άδειες, τις φωτογραφίες που κόπηκαν στη μέση, τα ονόματα που δεν λέγονται. Εκεί, μέσα σε αυτά τα κενά, ζει η αλήθεια που απέφυγαν. Μια αλήθεια που δεν φωνάζει, αλλά βαραίνει. Που δεν κατηγορεί, αλλά θυμίζει.
Και αν υπάρχει λύτρωση, δεν έρχεται με συγγνώμες αργοπορημένες. Έρχεται με το θάρρος να παραδεχτείς πως απέτυχες να αγαπήσεις ολόκληρα. Πως διάλεξες τον εύκολο δρόμο, τον δρόμο της ανοχής, αντί για τον δύσκολο δρόμο της προστασίας. Τότε μόνο το φεγγάρι μπορεί να φανεί ξανά, όχι όπως ήταν, αλλά όπως έγινε: ραγισμένο, μα αληθινό.
Αυτή η ιστορία δεν γράφεται για να κατηγορήσει, αλλά για να θυμίσει. Για να θυμίσει πως η αγάπη δεν είναι σύμβαση ούτε ρόλος κοινωνικός. Είναι πράξη καθημερινή, στάση ζωής, ευθύνη. Όποιος τη διαμελίζει για να σωθεί, τελικά χάνεται μέσα στα κομμάτια της. Κι όποιος διώχνει το αίμα του, όσο κι αν δικαιολογηθεί, θα κουβαλά πάντα το βάρος της επιλογής του. Το φεγγάρι μπορεί να κρυφτεί πίσω από σύννεφα, μα δεν παύει να υπάρχει. Έτσι και η αλήθεια. Περιμένει υπομονετικά τη στιγμή που κάποιος θα σηκώσει το βλέμμα, θα μετρήσει τις απώλειες και θα παραδεχτεί πως η αγάπη χωρίς δικαιοσύνη είναι απλώς μια σιωπή που έμαθε να μιλά όμορφα.