Μια ανακάλυψη παγκόσμιας εμβέλειας έρχεται από τη Μεγαλόπολη της Πελοποννήσου. Στη θέση Μαραθούσα 1 εντοπίστηκαν δύο ξύλινα αντικείμενα που χρονολογούνται περίπου 430.000 χρόνια πριν, καθιστώντας τα, πιθανότατα, τα παλαιότερα ξύλινα εργαλεία που έχουν βρεθεί ποτέ στον πλανήτη.
Τα ευρήματα, που παρουσιάστηκαν στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, χρονολογούνται στην καρδιά του Μέσου Πλειστόκαινου (774.000–129.000 χρόνια πριν), μια κρίσιμη περίοδο για την ανθρώπινη εξέλιξη, με αύξηση του όγκου του εγκεφάλου, εμφάνιση σύνθετων συμπεριφορών και τεχνολογικές καινοτομίες.
Η επικεφαλής της έρευνας, παλαιοανθρωπολόγος Κατερίνα Χαρβάτη από το Πανεπιστήμιο του Τίμπιγκεν, δήλωσε στο ΒΗΜΑ: «Βρήκαμε τα αρχαιότερα ξύλινα εργαλεία στον κόσμο! Πρόκειται για δύο τέχνεργα με ξεκάθαρα σημάδια ανθρώπινης επεξεργασίας και χρήσης».
- Το πρώτο είναι ένα κομμάτι κορμού σκλήθρου (81 εκατοστά), με εμφανή ίχνη επεξεργασίας (αφαίρεση κλαδιών, δημιουργία λαβής) και φθορά από χρήση. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι χρησιμοποιήθηκε ως σκαπτικό εργαλείο ή για αφαίρεση φλοιού δέντρων.
- Το δεύτερο είναι ένα μικρότερο κομμάτι ιτιάς (ή λεύκας), μήκους μικρότερου των 8 εκατοστών, διαμορφωμένο για να κρατιέται εύκολα στο χέρι. Πρόκειται για εντελώς νέο τύπο εργαλείου, του οποίου η ακριβής χρήση παραμένει άγνωστη, ίσως συνδυαζόταν με πέτρινα ή οστέινα εργαλεία για λεπτομερή κατεργασία.
Η διατήρηση των ξύλινων αντικειμένων οφείλεται στις ιδιαίτερες συνθήκες του εδάφους: υψηλή υγρασία και ταφή σε βάθος περίπου 30 μέτρων, που εμπόδισε τη σήψη.
Η ομάδα της κ. Χαρβάτη συνεργάστηκε με την ειδική Annemieke Milks από το Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ, η οποία δήλωσε στο Science News: «Η ομάδα μας ήταν απίστευτα τυχερή». Η Milks και οι συνεργάτες της ανέλυσαν τα ίχνη χρήσης και επιβεβαίωσαν ότι το μεγαλύτερο εργαλείο είχε υποστεί σκόπιμη διαμόρφωση και χρησιμοποιήθηκε για σκάψιμο.
«Το Μέσο Πλειστόκαινο είναι μια κομβική εποχή: ποικιλία ανθρώπινων ειδών, αύξηση εγκεφάλου, σύνθετες συμπεριφορές και τεχνολογικές καινοτομίες. Τα πρώτα αξιόπιστα στοιχεία για στοχευμένη χρήση ξύλου προέρχονται από αυτή την περίοδο», εξήγησε η κ. Χαρβάτη.
Η ανακάλυψη αναμένεται να αλλάξει τις αντιλήψεις μας για τις τεχνολογικές δυνατότητες των προγόνων μας πολύ πριν από την εμφάνιση του Homo sapiens, αποδεικνύοντας ότι η χρήση ξύλινων εργαλείων ξεκίνησε πολύ νωρίτερα από ό,τι πιστεύαμε.