Γράφει ο Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος, πρέσβης επί τιμή
Η πραγματική συμφιλίωση δεν οικοδομείται με άρθρα. Οικοδομείται με Δικαιοσύνη.
Με αφορμή το άρθρο του Γερμανού πρέσβη που δημοσιεύτηκε την 1η του μηνός στην Καθημερινή για τις φωτογραφίες της εκτέλεσης των διακοσίων Ελλήνων στην Καισαριανή, διαβάσαμε για μία φορά ακόμη τις γνωστές αναφορές περί «ιστορικής ευθύνης, κουλτούρας μνήμης και αυτοκριτικής» για τα ναζιστικά εγκλήματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Δεν αμφιβάλλουμε ότι η σύγχρονη Γερμανία έχει επενδύσει σημαντικά στη δημόσια μνήμη: μνημεία, μουσεία, εκπαιδευτικά προγράμματα, θεσμικές πρωτοβουλίες. Ωστόσο, η μνήμη, η συγγνώμη συγκεκριμένα, για να είναι ειλικρινής δεν πρέπει να αρκείται μόνο σε τελετές και λόγια αλλά πρέπει να συνοδεύεται από Δικαιοσύνη, και συγκεκριμένα από αποκατάσταση του κακού που έχει προκληθεί.
Οι 200 της Καισαριανής δεν είναι απλώς μια φωτογραφία. Είναι σύμβολο της Γερμανικής θηριωδίας στην Ελλάδα. Όπως είναι τα Καλάβρυτα, το Δίστομο, ο Χορτιάτης, η Κάνδανος. Χιλιάδες νεκροί, κατεστραμμένα χωριά, λιμός, λεηλασίες, το αναγκαστικό κατοχικό δάνειο. Η χώρα μας υπέστη τεράστιες ανθρώπινες και υλικές απώλειες από την Κατοχή που το ύψος τους ξεπερνά σήμερα, εντόκως, το 1 τρις ευρώ. Όμως, την ίδια στιγμή που οι γερμανικές κυβερνήσεις μιλούν για «ιστορική ευθύνη» αρνούνται συστηματικά να συζητήσουν το ζήτημα των πολεμικών επανορθώσεων και του κατοχικού δανείου. Εδώ βρίσκουμε την θεμελιώδη αντίφαση: η ηθική αναγνώριση της Γερμανίας δεν συνοδεύεται από την δέουσα Δικαιοσύνη, από την πληρωμή των οφειλών της συγκεκριμένα.
Η Μνήμη χωρίς Δικαιοσύνη κινδυνεύει να μετατραπεί σε διαχειρίσιμο αφήγημα. Σε μια ευγενική ρητορική που τιμά τους νεκρούς αλλά δεν αποκαθιστά τους ζωντανούς. Σε μια πολιτική που διαχωρίζει την ηθική από την ευθύνη. Αν η Γερμανία θέλει πράγματι να είναι παράδειγμα ιστορικής αυτογνωσίας, οφείλει να αποδείξει ότι η μνήμη δεν σταματά στα λόγια. Ότι η αναγνώριση του εγκλήματος περιλαμβάνει και την αποδοχή των συνεπειών του.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι και βαθιά ηθικό. Είναι θέμα αξιοπρέπειας, ιστορικής συνέχειας και σεβασμού στη μνήμη των νεκρών μας. Η πραγματική συμφιλίωση δεν οικοδομείται με άρθρα. Οικοδομείται με Δικαιοσύνη.