Σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα έφερε στο φως η συστηματική υποβρύχια έρευνα στη θαλάσσια περιοχή της Κάρπαθος, αποκαλύπτοντας ένα εντυπωσιακό μωσαϊκό ιστορίας που εκτείνεται για περισσότερους από 26 αιώνες.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του ERTNews, η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού μέσω της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, σε συνεργασία με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, στο πλαίσιο πολυετούς προγράμματος που βρίσκεται σε εξέλιξη από το 2019.
Κατά τη διάρκεια της πρώτης οργανωμένης ενάλιας αρχαιολογικής αποστολής στο νησί, οι ερευνητές πραγματοποίησαν περισσότερες από 120 καταδύσεις σε βάθη από 3 έως 45 μέτρα, κυρίως στη βόρεια Κάρπαθο και στη νήσο Σαρία. Εκεί εντόπισαν και κατέγραψαν πλήθος ευρημάτων που καλύπτουν μια μακρά ιστορική περίοδο, από τα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ. έως και τον 19ο αιώνα μ.Χ., αποτυπώνοντας τη διαχρονική σημασία της περιοχής ως θαλάσσιου κόμβου.
Ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρήματα ξεχωρίζουν τέσσερα αρχαία ναυάγια και ένα νεότερο, καθώς και εμπορικά αγγεία, κατάλοιπα αρχαίων λιμενικών εγκαταστάσεων και περισσότερες από είκοσι βυζαντινές άγκυρες. Τα στοιχεία αυτά, σε συνδυασμό με οικιστικά και εκκλησιαστικά κατάλοιπα στην περιοχή του Τριστόμου, αναδεικνύουν τον κομβικό ρόλο της Καρπάθου κατά την Ύστερη Αρχαιότητα και τους βυζαντινούς χρόνους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τα ευρήματα συνδέονται με αρχαίες πόλεις όπως η Βρυκούντα και η Νίσυρος, οι οποίες αποτελούσαν μέρος της λεγόμενης «τετράπολης Καρπάθου», επιβεβαιώνοντας τη σημασία του νησιού ήδη από την αρχαιότητα.
Στην ερευνητική αποστολή συμμετείχαν περισσότεροι από 40 επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων, μεταξύ των οποίων και διεθνείς συνεργάτες από το Μεξικό και τη Νορβηγία, γεγονός που αναδεικνύει τον διεθνή χαρακτήρα της έρευνας και τη σημασία της για την παγκόσμια αρχαιολογική κοινότητα.
Παράλληλα, στο πλαίσιο του ίδιου προγράμματος υλοποιήθηκε και καινοτόμος δράση για την προστασία της υποβρύχιας πολιτιστικής κληρονομιάς από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, με εργασίες συντήρησης ευρημάτων στη θαλάσσια περιοχή της Κάσου, υπογραμμίζοντας τη σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με τη βιώσιμη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι η Κάρπαθος υπήρξε διαχρονικά σημαντικός ναυτικός και εμπορικός κόμβος στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο, ενώ παράλληλα ανοίγουν νέους δρόμους για την κατανόηση της ιστορίας της ναυσιπλοΐας και των θαλάσσιων δικτύων της Μεσογείου.