Ο Δίας παραμένει αδιαμφισβήτητα ο μεγαλύτερος πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος, ωστόσο οι επιστήμονες διαπιστώνουν πλέον ότι οι πραγματικές του διαστάσεις είναι ελαφρώς μικρότερες από εκείνες που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα.
Νέα μελέτη, βασισμένη σε εξαιρετικά ακριβή δεδομένα του διαστημικού σκάφους Juno της NASA, οδηγεί σε αναθεώρηση του μεγέθους και του σχήματος του γιγάντιου πλανήτη.
Για δεκαετίες, οι μετρήσεις του Δία στηρίζονταν σε στοιχεία από τις αποστολές Voyager και Pioneer της δεκαετίας του 1970. Οι εκτιμήσεις εκείνες προέκυπταν μέσω της τεχνικής της ραδιο-απόκρυψης, κατά την οποία ραδιοσήματα που διέσχιζαν την ατμόσφαιρα του πλανήτη επέτρεπαν τον υπολογισμό των διαστάσεών του. Ωστόσο, οι παλαιότερες αναλύσεις δεν είχαν λάβει πλήρως υπόψη έναν καθοριστικό παράγοντα, τους πανίσχυρους ανέμους του Δία, οι οποίοι μεταβάλλουν τη δομή της ατμόσφαιράς του και επηρεάζουν τις μετρήσεις.
Η αποστολή Juno, που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Δία από το 2016, προσέφερε τη δυνατότητα για πολύ πιο λεπτομερείς παρατηρήσεις. Σε ειδικές τροχιές, το σκάφος περνά πίσω από τον πλανήτη σε σχέση με τη Γη, επιτρέποντας στους επιστήμονες να μελετήσουν με μεγάλη ακρίβεια την αλλοίωση των ραδιοσημάτων καθώς αυτά διαπερνούν βαθύτερα στρώματα της ατμόσφαιρας. Με βάση 24 τέτοιες μετρήσεις, οι ερευνητές υπολόγισαν ότι ο Δίας έχει διάμετρο περίπου 133.700 χιλιομέτρων από πόλο σε πόλο και περίπου 143.000 χιλιομέτρων στον ισημερινό.
Οι νέες τιμές δείχνουν ότι ο πλανήτης είναι κατά περίπου 24 χιλιόμετρα μικρότερος στον πολικό άξονα και κατά 8 χιλιόμετρα στον ισημερινό σε σύγκριση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις. Παρότι οι διαφορές αυτές φαίνονται αμελητέες σε πλανητική κλίμακα, έχουν ουσιαστική επιστημονική σημασία.
Ο Δίας δεν διαθέτει στερεή επιφάνεια, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη τη μελέτη του εσωτερικού του. Ακόμη και μικρές αλλαγές στις διαστάσεις του επηρεάζουν τα θεωρητικά μοντέλα για τον πυρήνα του, τη συμπεριφορά των αερίων στρωμάτων και τη σχέση ανάμεσα στη βαρύτητα και την ατμοσφαιρική κυκλοφορία. Οι νέες μετρήσεις φαίνεται να επιλύουν παλαιότερες ασυμφωνίες μεταξύ δεδομένων βαρύτητας και ατμοσφαιρικών παρατηρήσεων, προσφέροντας μια πιο συνεκτική εικόνα του πλανήτη.
Η σημασία της αναθεώρησης δεν περιορίζεται στον Δία. Ως βασικό πρότυπο για τη μελέτη των γιγάντων αερίου, τα νέα στοιχεία βοηθούν και στην κατανόηση παρόμοιων πλανητών γύρω από άλλα άστρα. Όπως τονίζουν οι επιστήμονες, ο Δίας δεν «μίκρυνε» στην πραγματικότητα· απλώς πλέον τον μετράμε με μεγαλύτερη ακρίβεια. Και αυτή η λεπτομέρεια ανοίγει τον δρόμο για βαθύτερη κατανόηση ενός από τα πιο εντυπωσιακά σώματα του Διαστήματος.