Μια νέα επιστημονική ανακάλυψη έρχεται να ενισχύσει το σενάριο ότι τα βασικά χημικά συστατικά της ζωής στη Γη έχουν κοσμική προέλευση.
Ερευνητές εντόπισαν στο διαστρικό διάστημα το μεγαλύτερο οργανικό μόριο που περιέχει θείο και έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα, ένα στοιχείο ζωτικής σημασίας για τη βιολογία όπως τη γνωρίζουμε. Οι επιστήμονες μιλούν πλέον για έναν πιθανό «χαμένο κρίκο» στην αλυσίδα που συνδέει τη χημεία του διαστήματος με την εμφάνιση της ζωής στον πλανήτη μας.
Το θείο είναι το δέκατο πιο άφθονο στοιχείο στο σύμπαν και βασικό δομικό συστατικό αμινοξέων, πρωτεϊνών και ενζύμων. Παρότι έχει εντοπιστεί σε κομήτες και μετεωρίτες, η απουσία μεγάλων μορίων θείου από το διαστρικό περιβάλλον αποτελούσε για χρόνια ένα επιστημονικό παράδοξο. Η νέα ανακάλυψη φαίνεται να καλύπτει αυτό το κενό.
«Γνωρίζουμε ότι το θείο έφτασε στη Γη από το διάστημα πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, όμως μέχρι σήμερα είχαμε εντοπίσει ελάχιστα μόρια που το περιέχουν», εξηγεί ο Μιτσουνόρι Αράκι, επιστήμονας στο Ινστιτούτο Εξωγήινης Φυσικής Max Planck και επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο Nature Astronomy. Όπως σημειώνει, τα μόρια αυτά θα έπρεπε να είναι πολύ πιο διαδεδομένα, αλλά παραμένουν εξαιρετικά δύσκολο να ανιχνευθούν.
Η νέα ανίχνευση ενισχύει την υπόθεση ότι το θείο δεν απουσιάζει από το διάστημα, αλλά είναι «κρυμμένο» σε παγωμένα κοσμικά περιβάλλοντα. Το μόριο που εντοπίστηκε, με την ονομασία 2,5-κυκλοεξαδιένιο-1-θειόνη, αποτελείται από 13 άτομα και είναι μακράν το μεγαλύτερο θειούχο οργανικό μόριο που έχει βρεθεί ποτέ στο διαστρικό διάστημα. Μέχρι πρότινος, τα μεγαλύτερα γνωστά μόρια αυτής της κατηγορίας δεν ξεπερνούσαν τα εννέα άτομα.
Η σημασία της ανακάλυψης είναι καθοριστική, καθώς γεφυρώνει το χάσμα ανάμεσα στην απλή χημεία του διαστήματος και στα πιο σύνθετα οργανικά μόρια που έχουν εντοπιστεί σε κομήτες και μετεωρίτες. Πρόκειται για έναν ακόμη κρίκο στην προσπάθεια κατανόησης του πώς τα βασικά δομικά υλικά της ζωής μπορεί να σχηματίστηκαν πολύ πριν υπάρξει η Γη.
Το μόριο ανιχνεύθηκε σε ένα μοριακό νέφος με την ονομασία G+0.693–0.027, περίπου 27.000 έτη φωτός μακριά, κοντά στο κέντρο του Γαλαξία. Τα μοριακά νέφη είναι ψυχρές και πυκνές περιοχές αερίων και σκόνης, όπου σχηματίζονται άστρα και, αργότερα, πλανητικά συστήματα. «Είναι τα “μαιευτήρια” των άστρων», εξηγεί ο Βαλέριο Λαττάντσι, συν-συγγραφέας της μελέτης. «Τα υλικά που βρίσκονται σε αυτά τα νέφη μεταφέρονται τελικά στους πλανήτες που σχηματίζονται».
Οι ερευνητές αναπαρήγαγαν πρώτα το μόριο στο εργαστήριο, χρησιμοποιώντας ηλεκτρική εκκένωση σε θειοφαινόλη, και στη συνέχεια κατέγραψαν το μοναδικό ραδιοφωνικό του «αποτύπωμα». Το συνέκριναν με δεδομένα από ραδιοτηλεσκόπια στην Ισπανία, επιβεβαιώνοντας την παρουσία του στο διαστρικό νέφος.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η ανακάλυψη ενισχύει το σενάριο ότι η ζωή στη Γη μπορεί να ευνοήθηκε από προσκρούσεις κομητών και μετεωριτών, οι οποίοι μετέφεραν σύνθετα οργανικά μόρια, συμπεριλαμβανομένων θειούχων ενώσεων. «Προσπαθούμε να ενώσουμε τα κομμάτια της διαδρομής που οδηγεί από απλά μόρια στη ζωή», σημειώνει ο Λαττάντσι.
Ανεξάρτητοι επιστήμονες χαρακτηρίζουν τη μελέτη ορόσημο. Η καθηγήτρια Γεωεπιστημών Κέιτ Φρίμαν επισημαίνει ότι μέχρι σήμερα δεν ήταν σαφές πώς κατέληξαν πολύπλοκα θειούχα μόρια στους μετεωρίτες. «Πλέον υπάρχει σοβαρή ένδειξη ότι ορισμένα από αυτά προέρχονται από πλούσιες σε μόρια περιοχές του γαλαξία», τονίζει.
Το εύρημα έχει και ευρύτερες προεκτάσεις. Όπως υπογραμμίζουν οι ειδικοί, η παρουσία σύνθετων οργανικών μορίων τόσο μακριά από τη Γη ενισχύει την πιθανότητα παρόμοιες χημικές διεργασίες να συμβαίνουν και αλλού στο σύμπαν. «Αυτό κάνει το ενδεχόμενο ύπαρξης ζωής σε άλλους πλανήτες λίγο πιο πιθανό», σημειώνουν.
Πενήντα χρόνια πριν, η ανίχνευση οποιουδήποτε μορίου στο διάστημα θεωρούνταν σχεδόν αδύνατη. Σήμερα, τα τηλεσκόπια αποκαλύπτουν έναν πλούσιο και πολύπλοκο χημικό κόσμο, οδηγώντας τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι τα θεμέλια της ζωής μπορεί να είναι πολύ πιο διαδεδομένα στο σύμπαν απ’ όσο πιστεύαμε μέχρι πρόσφατα.