Σε μια ενέργεια που καταδεικνύει την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας στη Λιβύη, η κυβέρνηση της Τρίπολης υπέβαλε στις 27 Μαΐου 2025 ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ, η οποία δημοσιεύθηκε επίσημα την 1η Ιουλίου, συνοδευόμενη από χάρτη και συντεταγμένες, επιχειρώντας να ορίσει τα εξωτερικά όρια της λιβυκής υφαλοκρηπίδας.
Πρόκειται για μια μονομερή πράξη, εμπνευσμένη από την τουρκική στρατηγική αμφισβήτησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Αιγύπτου στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η διακοίνωση, που αντλεί επιχειρηματολογία από το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών και βασίζεται στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο του 2019, αμφισβητεί ανοιχτά την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία για την ΑΟΖ, την ανακήρυξη της ελληνικής ΑΟΖ στο Ιόνιο, ακόμη και τον εθνικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό. Με άλλα λόγια, η Λιβύη προσπαθεί να υιοθετήσει και να ενισχύσει τη ρητορική της Τουρκίας, διεκδικώντας θαλάσσιες ζώνες ακόμη και νοτίως της Κρήτης, σε περιοχές όπου δεν διαθέτει καν φυσική γειτνίαση.
Η Τρίπολη υποστηρίζει πως η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών πρέπει να γίνεται με βάση τις ηπειρωτικές ακτές, υποβαθμίζοντας ή και αγνοώντας την επήρεια των νησιών, πάγια θέση της Τουρκίας που έρχεται σε αντίθεση με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Με τον τρόπο αυτό, στοχεύει να περιορίσει την Ελλάδα εντός των 6 ναυτικών μιλίων και να ακυρώσει κάθε ενδεχόμενη εκμετάλλευση φυσικών πόρων από τις περιοχές νοτίως και ανατολικά της Κρήτης.
Η λιβυκή πλευρά πηγαίνει ακόμη παραπέρα, χαρακτηρίζοντας ως «παράνομες» όλες τις έρευνες για υδρογονάνθρακες που διεξάγονται από την Ελλάδα και την Αίγυπτο σε επίμαχα θαλάσσια οικόπεδα και ζητώντας την άμεση παύση κάθε δραστηριότητας, έως ότου –όπως αναφέρεται– επιλυθούν οι θαλάσσιες διαφορές.
Την ίδια ώρα, ενώ η διακοίνωση εκφράζει επί της αρχής πρόθεση για διάλογο και προσφυγή σε διεθνείς μηχανισμούς επίλυσης διαφορών, όπως το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, θέτει ως όρο την αποδοχή του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, ένα νομικά διάτρητο και μη αναγνωρισμένο διεθνώς έγγραφο, να αποτελέσει τη βάση των συνομιλιών. Ουσιαστικά, πρόκειται για προσχηματική πρόταση που υπονομεύει εξαρχής την οποιαδήποτε πιθανότητα διαλόγου.
Με αυτή την κίνηση, η Λιβύη, υπό τουρκική καθοδήγηση, ανοίγει νέο μέτωπο στην Ανατολική Μεσόγειο, εντείνοντας τις πιέσεις προς την Ελλάδα και επιδιώκοντας τη δημιουργία τετελεσμένων σε βάρος της ελληνικής κυριαρχίας. Το γεγονός ότι στο στόχαστρο μπαίνει πλέον και η Αίγυπτος, με την οποία η Ελλάδα έχει αναπτύξει στενή στρατηγική συνεργασία τα τελευταία χρόνια, καθιστά ακόμη πιο επιτακτική τη συντονισμένη αντίδραση των δύο χωρών απέναντι στην ενορχηστρωμένη προσπάθεια ανατροπής των ισορροπιών στην περιοχή.
Μετά τις πρόσφατες επαφές του Έλληνα ΥΠΕΞ Γιώργου Γεραπετρίτη τόσο με την Τρίπολη όσο και με τη Βεγγάζη, τα νέα δεδομένα δημιουργούν σοβαρές διπλωματικές προκλήσεις. Αν και η διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας με τη Λιβύη παραμένει απαραίτητη, η μονομερής ενέργεια και η πλήρης ευθυγράμμιση της Τρίπολης με τις τουρκικές θέσεις προκαλούν εύλογες ανησυχίες για τις πραγματικές προθέσεις της λιβυκής πλευράς.
Η Ελλάδα καλείται πλέον να αντιμετωπίσει μια αναβαθμισμένη, συνδυασμένη πίεση στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια περίοδο που οι ενεργειακές εξελίξεις και οι γεωστρατηγικές συμμαχίες αποκτούν κρίσιμη σημασία για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή.
Δείτε την επιστολή των Λίβυων εδώ.
