Η Ευρωπαϊκή Ένωση περνά οριστικά σε μια νέα ενεργειακή εποχή, θέτοντας σε ισχύ τον κανονισμό REPowerEU για το φυσικό αέριο (EU/2026/261), ο οποίος θεσπίζει το νομικό πλαίσιο για τη σταδιακή και πλήρη διακοπή των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.
Ο κανονισμός, που δημοσιεύθηκε στις 2 Φεβρουαρίου στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ και τίθεται σε εφαρμογή από 3 Φεβρουαρίου, μετατρέπει σε δεσμευτικό νόμο τη στρατηγική επιλογή της Ευρώπης να απεξαρτηθεί ενεργειακά από τη Ρωσία έως το τέλος του 2027.
Το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο εισάγει σαφείς ημερομηνίες-ορόσημα:
-
25 Απριλίου 2026: Απαγόρευση βραχυπρόθεσμων συμβάσεων για εισαγωγές ρωσικού LNG
-
17 Ιουνίου 2026: Τέλος στις βραχυπρόθεσμες συμβάσεις φυσικού αερίου μέσω αγωγών
-
1 Ιανουαρίου 2027: Απαγόρευση μακροπρόθεσμων συμβάσεων LNG
-
30 Σεπτεμβρίου 2027: Λήξη εισαγωγών αερίου μέσω αγωγών στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων συμβάσεων
Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, τα κράτη-μέλη μπορούν να ζητήσουν παράταση έως τις 31 Οκτωβρίου 2027, εφόσον δεν έχουν επιτευχθεί τα απαιτούμενα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου.
Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η ΕΕ επιχειρεί να στερήσει από τη Μόσχα ένα κρίσιμο χρηματοδοτικό εργαλείο. Όπως δήλωσε ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, η απόφαση είναι «απολύτως νομικά θωρακισμένη» και αποσκοπεί στο να αποτρέψει τη χρήση της ενέργειας ως μέσου πολιτικού εκβιασμού.
Παρά τις αντιδράσεις της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας –με τη Βουλγαρία να επιλέγει αποχή– ο κανονισμός εγκρίθηκε και πλέον δεσμεύει όλα τα κράτη-μέλη. Η Βουδαπέστη έχει προαναγγείλει προσφυγή στο Δικαστήριο της ΕΕ, ωστόσο η συμμόρφωση παραμένει υποχρεωτική.
Παράλληλα με τον κανονισμό για το φυσικό αέριο, η Κομισιόν εξέδωσε δήλωση σχετικά με τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου (EU/2026/268). Η Επιτροπή σχεδιάζει να καταθέσει σχετική νομοθετική πρόταση έως τις αρχές του 2026, με στόχο την πλήρη απαγόρευση το αργότερο μέχρι το 2027.
Ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα έχει η νέα ενεργειακή στρατηγική της Ευρώπης. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου χαρακτήρισε «κομβική εξέλιξη» την πρώτη συμφωνία μεταφοράς αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία, τονίζοντας ότι ο Κάθετος Διάδρομος αναβαθμίζει τον ρόλο της χώρας ως εναλλακτικής ενεργειακής πύλης προς την Ευρώπη.
Όπως σημείωσε, η επιτυχία του έργου αποτελεί ζήτημα εθνικής στρατηγικής, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν ενεργά το εγχείρημα. Στο πλαίσιο αυτό, έχει προγραμματιστεί συνάντηση υπουργών Ενέργειας στις 24 Φεβρουαρίου 2026 στην Ουάσιγκτον, με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών.